De reuzen van Nivelles

De Argayon, de beroemde reus van Nivelles, wordt al in geschriften geciteerd in 1367. Hij moest wachten tot 1645 om in het huwelijksbootje te stappen en een poosje later kreeg het koppel de baby Lolô, die evenzeer vertroeteld wordt door zijn ouders als door de bevolking.
Nivelles is fier op zijn reuzen en heeft de oudste menselijke processiereuzen van de voormalige Nederlanden.

Vanaf 1367 vermelden de rekeningen van de stad een reus met de naam Ghayant. Door de jaren heen evolueerde die naam naar Goliath, Gholiath, Golyas en Golias tot 1574, de tijd waarin de politieke en religieuze troebelen heel wat feestelijkheden en tradities naar de vergeethoek stuurden. Het was pas 10 jaar later dat Golias weer opdook, nu onder de naam Agayon en later Argayon, twee namen die bleven bestaan tot aan de Franse revolutie.

Hoewel de archieven van vóór de 17e eeuw niet veel details geven over het leven van onze reuzen, weten we dat Argayon in de 16e eeuw deelnam aan de processie van Saint-Michel, geflankeerd door een draak en het paard Bayard.
Onze oude vrijgezel Argayon trad later in het huwelijk met de Argayonne die hij leerde kennen in 1645. Uit hun liefde ontsproot él Lolô’, een grote baby met een legendarisch speen rond zijn hals (in de volkstaal slaat Lolô op een kinderachtige sul, ongeacht de leeftijd).

In de 17e eeuw was het dus de voltallige familie die de terugkeer van de Tour Sainte-Gertrude vergezelde, gevolgd door verschillende dieren die het paard Bayard vervingen. Van het paard zijn in de rekeningen van na 1598-1599 geen sporen meer te vinden. Deze ‘dierentuin’ bestond uit de draak (1596), het paard Godet (1637), de arend (1637), de leeuw (1640), de eenhoorn (1680) en de kameel (1713).

Op het einde van de 18e eeuw troffen de hervormingen van Jozef II niet enkel verschillende instellingen maar ook de reuzen en hun acolieten die niet langer mochten deelnemen aan processies en openbaar verkocht werden (1786). Gelukkig vonden de inwoners van Nivelles hun reuzen en het paard Godet terug tijdens de nationale feesten van 1806. Ze moesten echter nog eens 140 jaar wachten voor ze hun ‘dierentuin’ terugzagen, die herleid was tot de leeuw, de draak en de kameel.

Na een val in de Thines, de rivier die door Nivelles stroomt, en een afwezigheid van enkele jaren (1888), nam de familie, helemaal in het nieuw gekleed, opnieuw deel aan het volksfeest ter gelegenheid van de 25e verjaardag van het bewind van Leopold II. Het werd een memorabele dag want de Argayonne verloor haar hoofd op straat!

De bombardementen van mei 1940 troffen ook de reuzen en hun dierentuin. Maar dankzij een restauratie, naar schetsen van Paul Collet uit 1929, foto’s van Octave Sanspoux (1930) en dankzij een progressieve reconstructie van de dierentuin, begonnen door het Office du Tourisme van Nivelles, hebben onze reuzen hun activiteit kunnen hernemen. Op 21 mei 1950 kwam de familie voor het eerst weer buiten in Nivelles, in gezelschap van het paard Godet. Nadien hebben onze reuzen nog deelgenomen aan verschillende evenementen, zelfs in de Verenigde Staten (Alabama) in 1978, waar de Argayonne de Belgische reuzen vertegenwoordigde ter gelegenheid van een Belgische week. In 1986 was de reconstructie van elk dier afgewerkt en allemaal kregen ze een peter of een meter.